İlk kişisel kredimi çektiğim gün, aylık taksitin bütçeme sığdığını görüp rahatlamıştım. Üç ay sonra hesap özetine baktığımda ödediğim toplam tutarın, kafamda kurduğum sayının çok üstünde olduğunu fark ettim. Sorun taksitte değildi; benim hiç sormadığım kalemlerdeydi. O günden sonra kredi başvurusuna oturmadan önce hep aynı listeyi çıkarıyorum. Bu yazıda o listeyi ve kendi hatalarımdan öğrendiklerimi anlatacağım.
Kredi karşılaştırırken çoğumuzun gözü iki yere kayıyor: aylık taksit ve reklamda yazan oran. İkisi de tek başına yanıltıcı. Aylık taksit, vade uzadıkça küçülür; ama uzun vade demek daha fazla ay boyunca faiz ödemek demek. Reklamda gördüğünüz oran ise genelde yalnızca akdî faizdir, yani masraflar hariç kısım.
Bir kişisel kredi faiz karşılaştırmasında bakmanız gereken tek sayı, kredinin size toplamda kaça mal olduğudur. Bunu iki şekilde görebilirsiniz: yıllık maliyet oranı (masrafları da içine katan oran) ve toplam geri ödeme. Ben artık her başvuruda bankadan yazılı ödeme planı istiyorum; orada "toplam geri ödeme" satırı yazar ve tartışmayı bitirir.
Aşağıdaki tablo, ihtiyaç duyduğum parayı bulmak için değerlendirdiğim yolları kendi deneyimimle özetliyor. Oranlar dönemsel olarak değiştiği için sayı yazmıyorum; maliyet sıralaması ise genelde bu şekilde ilerler.
| Kaynak | Tipik maliyet | Artısı | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Acil para fonundan kullanmak | Yok (fırsat maliyeti var) | Faiz ödemezsiniz, borç doğmaz | Fonu tekrar doldurma disiplini gerekir |
| Teminatlı kredi (ör. konut/taşıt) | En düşük grup | Uzun vade, düşük faiz | Varlığınız teminat; amaç dışı kullanılamaz |
| Kişisel/ihtiyaç kredisi | Orta | Sabit taksit, öngörülebilir plan | Dosya ücreti ve sigorta maliyeti oranı bozar |
| Kredi kartı taksitli nakit avans | Yüksek | Hızlı, başvurusuz | Avans işlem ücreti ve yüksek faiz birlikte gelir |
| Kart borcunu asgariyle çevirmek | En yüksek | Kısa vadede rahatlatır | Anapara erimez, borç kalıcı hale gelir |
Bu tabloyu ilk kez çizdiğimde şunu gördüm: en pahalı seçenek, farkında olmadan aylarca kullandığım yöntemdi. Kart borcunu döndürmeyi bırakıp tek seferde kişisel krediye çevirmek, benim için ciddi bir tasarruf oldu. Yani kredi her zaman kötü değil; hangi borcun yerine geldiği önemli.
Taksiti düşürmek için vadeyi 12 aydan 36 aya çıkarmak cazip görünür. Ancak aynı faizle bile toplam ödediğiniz tutar belirgin biçimde artar. Ben şu kuralı benimsedim: taksit, aylık gelirimin rahatça kaldıracağı seviyeye ulaştığı anda vadeyi uzatmayı bırakıyorum. Bunun neyi karşıladığını görmek için önce harcamalarımı kalem kalem çıkardığım bütçe tablosuna bakıyorum; kredi kararı bütçeden bağımsız verilemiyor.
Kaynaklar ve bağlantılar