Kredi kartı borcuyla ilk ciddi kavgamı yıllar önce, "asgari ödemeyi yaptım, sorun yok" diye düşündüğüm bir dönemde verdim. Üç ay üst üste asgariyi ödedim, dördüncü ay ekstreye baktığımda borcun neredeyse hiç azalmadığını gördüm. O an anladım ki asgari ödeme borcu bitirmeye değil, hesabı açık tutmaya yarayan bir mekanizma. Bu yazıda kendi deneyimimden ve etrafımdaki insanların denediği yöntemlerden süzülen, işe yarayan bir sıra anlatacağım.
Kredi kartı borcu, diğer borç türlerinden iki noktada ayrılır. Birincisi faiz oranı; taşıt ya da konut kredisine kıyasla belirgin biçimde yüksektir ve bileşik biçimde işler. İkincisi de vade yokluğu: konut kredisinde ödeme planı elinizdedir, kartta ise "ne zaman biter" sorusunun cevabını siz belirlersiniz. Belirlemezseniz cevap "hiç" olur.
Bu yüzden kredi kartı borcu ödeme sürecine başlamanın ilk adımı hesap yapmak, ikinci adımı da rakamları tek bir yerde görmek. Ben bir kâğıda şu dört kolonu yazdım: kart adı, güncel borç, aylık faiz oranı, o ay ödeyebileceğim tutar. Üç kartım vardı ve hangisinin en pahalı olduğunu o tabloyu yapana kadar bilmiyordum. Çoğu insan da bilmiyor.
Borç kapatma stratejisi, aylık ne kadar fazla para üretebildiğinize bağlı. Bu yüzden bütçe kurmayı borç kapatmadan ayrı bir iş gibi düşünmeyin; ikisi aynı işin iki yüzü. Sitedeki aylık bütçe rehberinde anlattığım gibi harcamalarınızı üç ay geriye dönük çıkarın. Bende çıkan sonuç şuydu: abonelikler, dışarıda yeme ve "indirimdeydi" diye alınan şeyler toplamda ciddi bir tutar tutuyordu. O tutarın tamamını borca yönlendirdim.
Elinizde birden fazla yol var ve hepsinin farklı bir maliyeti, farklı bir psikolojik etkisi var. Denediğim ve gözlemlediğim yöntemleri karşılaştırmalı yazıyorum:
| Yöntem | Nasıl işler | Güçlü yanı | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Asgari ödeme | Ekstrenin belirlenen küçük kısmını ödersiniz | Gecikmeye düşmezsiniz, kart açık kalır | Anapara neredeyse azalmaz; en pahalı yol |
| Çığ yöntemi (faiz sırası) | En yüksek faizli borca fazla ödeme yaparsınız | Matematiksel olarak en az faiz ödersiniz | İlk kart büyükse motivasyon geç gelir |
| Kartopu yöntemi (bakiye sırası) | En küçük borcu önce kapatırsınız | Hızlı "bitti" hissi, davranışı besler | Toplam faiz maliyeti biraz daha yüksek olur |
| Borç transferi / taksitlendirme | Bakiyeyi başka bankaya taşır ya da bankanızla taksite bölersiniz | Faiz yükü düşer, vade netleşir | Dosya masrafı ve yeni limitle yeniden harcama riski |
| İhtiyaç kredisiyle kapatma | Daha düşük faizli kredi çekip kartı sıfırlarsınız | Tek taksit, öngörülebilir bitiş tarihi | Kart boşalır; disiplin yoksa borç ikiye katlanır |
Ben karma bir yol izledim: en küçük iki bakiyeyi üç ayda kartopuyla kapattım, elde kalan büyük ve en yüksek faizli borcu ise bankamla taksitlendirdim. Bu bileşim hem hızlı bir kazanım hissi verdi hem de en pahalı borcu ucuzlattı. Kredi çekerek kapatma seçeneğini de değerlendirdim; kişisel kredi çekmeden önce bakılması gerekenleri anlattığım sayfadaki soruların bir kısmına "hayır" cevabı verdiğim için o yolu seçmedim. Özellikle "kart limitim boşaldığında ona dokunmayacağıma güveniyor muyum?" sorusu belirleyiciydi.
Bana en çok gelen soru bu. Cevabım net: kredi kartı faizi, uzun