Geliri her ay aynı olmayan serbest çalışanlar için klasik bütçe tabloları çoğu zaman işe yaramaz. Yatırım kararı konusunu, iyi geçen ayın kötü geçen ayı finanse ettiği bir düzen kurmak üzerinden ele alıyoruz.
Yüksek getiri vaadi, acele ettiren mesajlar ve tanımadığınız bağlantılar en yaygın tuzaklardır. Yatırım kararı konusunda hiçbir kurum sizden şifre veya tek kullanımlık kod istemez. Şüphe duyduğunuzda işlemi durdurup kurumu kendiniz aramak en güvenli yoldur.
Yüksek faizli borç varken yapılan birikim çoğu zaman net kayıp doğurur. Yatırım kararı konusunda önce borcun maliyetini, sonra beklenen getiriyi karşılaştırmak gerekir.
İnsanlar kaybı kazançtan daha ağır hisseder ve bu his aceleci kararlar doğurur. Yatırım kararı konusunda kalabalığa uyma, son gördüğü habere göre yön değiştirme ve batık maliyete tutunma en yaygın üç tuzaktır.
Çoğu zaman, karşılaştırmanın işe yaraması için ölçülerin aynı olması şarttır. Yatırım kararı ile ilgili bir seçeneği yıllık, diğerini aylık ölçüyle değerlendirmek yanlış sonuç verir. Süre, tutar ve maliyeti aynı birime çevirdikten sonra karar verin.
Kulaktan dolma bilgiler çoğu zaman doğru gibi görünen ama eksik olan cümlelerdir. Yatırım kararı konusunda büyük paran yoksa başlayamazsın ya da bu iş kesin kazandırır türü genellemeler en sık rastlananlardır.
Bir iddiayı test etmenin yolu kaynağını ve hesabını sormaktan geçer. Yatırım kararı ile ilgili her tavsiyeyi kendi gelir, gider ve risk toleransınıza göre süzmek gerekir.
Yatırım kararı ile ilgili kararlarda risk toleransı, anket sorularından çok geçmiş davranışlarınızla ölçülür. Daha önce beklenmedik bir gider veya değer düşüşü karşısında nasıl tepki verdiğinizi hatırlamak, kağıt üzerindeki cesur cevaplardan daha güvenilirdir. Uykusunu kaçıran bir yapı, teoride ne kadar mantıklı olursa olsun sürdürülemez.
Sıklıkla, giderleri kısmanın bir alt sınırı vardır ama gelir tarafının teorik bir üst sınırı yoktur; bu yüzden ek gelir çoğu zaman daha güçlü bir kaldıraçtır. Aylık mütevazı bir ek kazancı tamamen birikime yönlendirmek, yıl sonunda tek başına ciddi bir tutar oluşturur. Yeni gelirin harcama alışkanlığına karışmaması için ayrı bir hesapta toplanması önerilir.
Hesaplamaya yalnızca ana tutarı değil, komisyon, vergi ve masraf kalemlerini de dahil etmek gerekir. Kaynaklarda verilen oranların yıllık mı yoksa dönemsel mi olduğunu mutlaka kontrol edin. Aynı ürünü farklı kurumlarda karşılaştırırken tüm maliyetleri içeren toplam rakamı esas alın.
Küçük ama kesintisiz tutarlarla erken başlamak, sonradan büyük miktarlar ayırmaktan daha etkilidir çünkü bileşik getiri zamana ihtiyaç duyar. Eğitim gibi 10-15 yıl sonrası için ayrı bir hesap açıp bu parayı günlük harcama hesabından uzak tutmak faydalı olur. Doğum günü ve bayram harçlıklarını da bu hesaba aktarmak birikimi hızlandırır.
Genel olarak, kısacası yatırım kararı ile ilgili kararları aceleye getirmeyin, en az bir ay boyunca harcamalarınızı takip ettikten sonra rakamlar üzerinden yeniden değerlendirin.